Nöbetçi Eczaneler
FERRERO’NUN FINDIK ALIMI PİYASAYI SARSTI
Dünyanın en büyük fındık üreticisi olan Türkiye’de, özellikle Karadenizli üreticiler yıllardır Ferrero’nun alım politikalarına göre pozisyon alıyor. Nutella ve benzeri ürünlerin üreticisi olan Ferrero’nun, bu sezon Türkiye’den fındık alımını durduracağı yönündeki iddialar, piyasada ciddi bir belirsizlik yarattı.
Bu söylentilerin güçlenmesiyle birlikte, geçtiğimiz aylarda serbest piyasada 380 liraya kadar çıkan fındık fiyatları hızla gerilemeye başladı. Giresun ve çevre illerde serbest piyasada işlem gören fındık, kısa süre içinde 280 lira bandına kadar düştü.
Üreticiler, “alım durdu, fiyat daha da düşer” endişesiyle ürününü pazara indirmekte isteksiz davranırken, alıcı kanadında da temkinli bir bekleyiş başladı. Böylece hem arz hem talep yönünde sıkışan serbest piyasa, fiyatların aşağı yönlü dalgalandığı kırılgan bir tabloya sürüklendi.
REKABET KURULU’NDAN FERRERO KARARINA REVİZYON
Piyasadaki tartışmalar sürerken, Ferrero’nun Türkiye fındık piyasasındaki rekabetçi etkisi Rekabet Kurulu’nun da gündemine yeniden geldi. Kurul, şirketin daha önce kabul edilen fındık alım taahhütlerinde 2025 yılına özgü bir değişikliğe gitti.
Buna göre Ferrero’nun Eylül–Aralık döneminde her yıl en az 45 bin ton kabuklu fındık alma zorunluluğu, bu sezon için 30 bin tona düşürüldü. Söz konusu revizyonun yalnızca 2025 yılına mahsus olduğu, diğer taahhütlerin ise aynı şekilde yürürlükte kaldığı vurgulanıyor. Ferrero, 2024–2026 dönemini kapsayan taahhütler çerçevesinde sezonda toplam 100 bin ton kabuklu fındık alım sınırını aşamıyor ve müdahale referans fiyatının altında alım yapamıyor.
Rekabet Kurulu, kararın gerekçesi olarak rekolte düşüşü ve kalite sorunlarını gösterirken, yapılan düzenlemenin “sınırlı ve geçici” olduğunun altını çiziyor. Kurul, bir yandan Ferrero’nun alım taahhütlerini gevşetirken, diğer yandan üreticinin ve piyasanın korunması için diğer yükümlülüklerin devam ettiğini özellikle vurguluyor.
FERRERO 310 LİRA AÇIKLADI, PİYASA 270 LİRAYA İNDİ
Rekabet Kurulu kararının ardından gözler yeniden Ferrero’nun sahadaki alım politikasına çevrildi. Şirketin bugün itibarıyla fındık alımlarına yeniden başladığı ve 310 lira seviyesinden fiyat açıkladığı öğrenildi.
Ancak bu fiyat, hem üretici cephesinde hem de serbest piyasa aktörleri arasında beklenen etkiyi yaratmadı. Giresun serbest piyasasında işlem gören fındık, Ferrero’nun 310 liralık alım fiyatına rağmen gün içinde 10 lira daha gerileyerek 270 lira seviyelerine kadar düştü.
Piyasadaki genel kanaat, serbest piyasanın Ferrero’nun tabanından daha aşağıda seyretmeye devam edebileceği yönünde. Hatta bazı çevreler, fındık fiyatlarının önümüzdeki günlerde 250 lira bandına kadar gevşeyebileceğini öne sürüyor. Üretici tarafında bu senaryolar kaygı ile takip edilirken, tüccar cephesinde de ciddi bir belirsizlik hakim.
ÜRETİCİLERDE TEDİRGİN BEKLEYİŞ
Serbest piyasada 380 lirayı görmüş bir ürünün kısa sayılabilecek bir sürede 270 lira düzeyine gerilemesi, başta Giresun olmak üzere tüm fındık bölgelerinde ciddi bir tedirginlik yarattı.
Birçok üretici, maliyetlerindeki artışı hatırlatarak bu seviyelerin sürdürülebilir olmadığını dile getiriyor. Gübre, işçilik, nakliye ve enerji başta olmak üzere tüm girdilerde yaşanan fiyat artışlarının, fındıkta kârlılığı büyük ölçüde aşındırdığı ifade ediliyor.
Bu nedenle elinde fındık bulunduran üreticilerin önemli bir kısmı, ürününü emanette tutmayı tercih ediyor. “Bugün satarım, yarın daha da çıkar mı, yoksa daha mı düşer?” sorusu üreticinin zihnini meşgul ederken, alınan her karar hane bütçesini doğrudan etkiliyor.
Üretici temsilcileri ve uzmanlar ise, böylesi kritik dönemlerde devlet kurumlarının ve özellikle Toprak Mahsulleri Ofisi’nin piyasayı düzenleyici rolüne dikkat çekiyor. Müdahale alımlarının zamanlaması ve fiyat seviyesi, önümüzdeki süreçte fındık fiyatlarının seyrinde belirleyici olacak başlıklar arasında görülüyor.
HEM TÜCCAR HEM ÜRETİCİ MEMNUN DEĞİL
Fiyatlardaki sert dalgalanmadan yalnızca üreticiler değil, tüccarlar da olumsuz etkileniyor. Geçtiğimiz haftalarda 330–350 lira bandından fındık toplayan birçok tüccar, bugün açıklanan seviyeler nedeniyle elindeki ürünü kârlı bir şekilde satmakta zorlanıyor.
Yüksek maliyetle aldığı fındığı, düşen serbest piyasa fiyatlarının altında elden çıkarmak istemeyen tüccar, adeta “bekle-gör” pozisyonuna geçti. Bu durum, piyasada yeni alımların yavaşlamasına ve işlem hacminin daralmasına yol açıyor.
Öte yandan fındığı emanette tutan üreticiler de tüccardan net bir yönlendirme alamıyor. Hem üretici hem tüccar tarafında oluşan bu memnuniyetsizlik, Ferrero başta olmak üzere büyük alıcıların piyasadaki ağırlığının ve açıklanan fiyatların ne denli belirleyici olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
GİRESUN VE KARADENİZ İÇİN KRİTİK DÖNEM
Fındık, Giresun başta olmak üzere tüm Doğu Karadeniz için yalnızca bir tarım ürünü değil, aynı zamanda bölgenin ana geçim kaynağı ve ekonomik omurgası olarak görülüyor. Bu nedenle Ferrero’nun fındık alım politikası ve Rekabet Kurulu’nun kararı gibi başlıklar, doğrudan bölge insanının gelirini ve yaşam standardını etkiliyor.
Önümüzdeki haftalarda Ferrero’nun alım temposu, diğer ihracatçıların piyasaya girişi, TMO’nun olası adımları ve döviz kurlarındaki hareketlilik, fındık fiyatları üzerinde belirleyici olacak. Üretici cephesinde en büyük beklenti ise, hem serbest piyasada hem de büyük alıcıların fiyatlamalarında, maliyetleri gözeten ve emeği karşılayan istikrarlı bir seviyeye ulaşılması.
Şimdilik Giresun serbest piyasasında fındık fiyatları 270 lira seviyelerinde seyrederken, üretici de tüccar da gözünü “bir sonraki hamle”ye çevirmiş durumda.
