Fındıkta Üretici ve Raf Fiyat Farkı: Randıman ve Maliyetin Etkisi

Serbest piyasada kabuklu fındık fiyatları düşerken, raflardaki kavrulmuş ve paketlenmiş fındık fiyatları yükselişini sürdürüyor. Giresun’da, 2025 yılı içinde 350 liraya kadar çıkan kabuklu fındık fiyatı, yeni yılın ardından yaklaşık 100 liralık düşüşle 250 lira seviyelerine geriledi. Buna karşın, market raflarında kavrulmuş iç fındık fiyatları bin liradan başlayıp bin 450 liraya, bazı ürünlerde ise bin 600 liraya kadar ulaşıyor.

Sektör temsilcileri, serbest piyasa ile raf fiyatları arasındaki bu büyük farkın ana nedenlerinin randıman düşüşü ve artan üretim maliyetleri olduğunu belirtiyor. Geçmiş yıllarda 500 gram kabuklu fındıktan yüzde 50 randıman esasına göre ortalama 250 gram iç fındık elde edilirken, bu oranın bu yıl yüzde 40’lara kadar düştüğü gözlemleniyor. Bu düşüş, raflardaki ürün maliyetlerini doğrudan artırıyor.

Randıman Düşüşünün Fiyatlara Etkisi

Giresun’da fındığa katma değer katarak işletmecilik yapan Ayhan Akten, kabuklu fındık fiyatlarının Giresun kalite için 250-260 lira bandına gerilediğini, levant kalite fındıkta ise fiyatların daha düşük olduğunu belirtti. İki kalite arasında yaklaşık yüzde 20’lik fark oluştuğunu kaydeden Akten, bu yılki kalite kaybının temel nedeninin randıman oranındaki düşüş olduğunu vurguladı.

Akten, “Randıman düşüşü fındıktaki zayiatı artırdı, bu da fiyatları artırdı. Kavrulan fındıktan çıkan temiz iç oranı azaldı. Zar atması, çürük oranının artması, nem ve rutubet gibi etkenler zayiatı artırarak maliyeti yükseltiyor. Bu yıl diğer yıllara göre yüzde 15-20 oranında ek maliyet farkı oluştu,” ifadelerini kullandı.

Raflardaki fiyat çeşitliliğine de değinen Akten, “Şu anda raflarda bin liraya da fındık var, bin 250 liraya da, bin 450 liraya da. Ürünün ebatı, randımanı, kalitesi ve görünümü fiyatı belirliyor,” diye ekledi.

Kavurma Sürecinde Verim Kaybı ve Maliyetler

Üretim sürecine de değinen Akten, kabuklu fındığın kırıldıktan sonra natürel olarak ayrıştırıldığını, çürük ve buruşukların temizlendiğini ve ardından kavrulma aşamasına geçildiğini anlattı. Kavurma sonrası zar kaybı ve ek ayıklama işlemlerinin de maliyeti artırdığını belirten Akten, “Eskiden 100 kilo fındık kavurduğumuzda 80 kilo net ürün alırdık. Şimdi bu miktar 55-60 kiloya kadar düştü. Sadece kırma ve kavurma işleminin fabrika maliyeti bile yüzde 35-40 seviyelerine ulaşıyor,” diye konuştu.